Gmina Bobrowice należy do najbardziej zalesionych w województwie. Drzewostany zajmują 12 268 hektarów, czyli dwie trzecie jej powierzchni, i w dziewięćdziesięciu czterech procentach są sosnowe. Środkiem biegnie dolina Dolnego Bobru, a na terenie gminy leżą cztery jeziora oraz dwa obszary chronionego krajobrazu.
Dane ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (2019) oraz z serwisów Nadleśnictwa Brzózka i Nadleśnictwa Krzystkowice.
Rzeźbę gminy uformowało ostatnie zlodowacenie — północnopolskie, zwane bałtyckim. Zachodnią i centralną część zajmują Wzniesienia Gubińskie. Środkiem, z południa na północ, ciągnie się Dolina Dolnego Bobru, szeroka od pięciuset do trzech i pół tysiąca metrów. Wschodnia część gminy sięga Wału Zielonogórskiego, którego zachodni fragment stanowi Wysoczyzna Czerwieńska.
Najwyższe wzniesienie sięga 124 metrów nad poziomem morza. Lasy porastają tereny najsłabszych gleb — bielicowych, wytworzonych z piasków luźnych.
Lesistość gminy wynosi 66,3 procent i jest wyraźnie wyższa niż w powiecie krośnieńskim (59,6 procent) oraz w województwie lubuskim (48,7 procent). Administracyjnie lasy należą do dwóch nadleśnictw: Brzózka i Krzystkowice. Pod względem przyrodniczo-leśnym gmina leży w Dzielnicy Pojezierza Lubuskiego.
Gatunki panujące w drzewostanie
| Gatunek | Udział |
|---|---|
| Sosna zwyczajna | 94,0% |
| Brzozy | 3,84% |
| Olsze | 0,98% |
| Dęby | 0,66% |
| Świerki | 0,08% |
| Buki | 0,02% |
Taki układ wynika z siedlisk. Ubogie siedliska borowe zajmują 86,19 procent powierzchni leśnej, bory mieszane 11,90 procent, lasy mieszane 1,04 procent, a żyzne siedliska lasowe niecały procent.
Drzewostany są młode: prawie dwie trzecie ma poniżej sześćdziesięciu lat, niecałe trzydzieści procent od sześćdziesięciu do stu lat, a starszych niż sto lat jest 6,21 procent. Drzewostany ponad dwustuletnie to 0,02 procent powierzchni.
Główną osią hydrograficzną gminy jest Bóbr. Rzeka bierze początek w Sudetach i zachowuje charakter rzeki górskiej, co widać po jej biegu — tworzy tu zakola i wcina się w wysokie brzegi.
Przez teren gminy przechodzi kanał derywacyjny, zwany Kanałem Dychowskim albo Bobrzańskim. Prowadzi wodę od jazu w Krzywańcu do zbiornika w Dychowie i zasila elektrownię wodną; jego parametry opisuje osobna strona.
Poza Bobrem płyną tu mniejsze cieki: Jeziornica, Strumień zwany potocznie Łomianką, Raduszczanka między Dychowem a Brzózką, Racza w obrębie dawnego Czeklina, Kurka w okolicy Jeziora Jańsko, Rytwina i Młynna pod Wełmicami oraz Młynówka Bobrowice. Stawy hodowlane działają w Bronkowie, Dychowie i Chromowie, a w samych Bobrowicach jest zbiornik wodny po dawnej żwirowni.
Jeziora na terenie gminy
| Jezioro | Przy miejscowości | Powierzchnia | Głębokość maksymalna | Wysokość lustra wody |
|---|---|---|---|---|
| Jańsko | Strużka | 153,3 ha | 1,8 m | — |
| Błeszno (Bronkowskie) | Bronków | 47,6 ha | 4,8 m | 60,4 m n.p.m. |
| Piaszno | Bronków | 25,4 ha | 2,5 m | 64,5 m n.p.m. |
| Wełmickie | Wełmice | 23,0 ha | 1,9 m | 67,6 m n.p.m. |
Jańsko jest największe i zarazem najpłytsze — w większej części misa ma od pół metra do metra głębokości. Powierzchnię podano za pomiarem Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Zielonej Górze.
Błeszno leży w dorzeczu Jeziornicy i kurczy się: w 1960 roku miało 52,1 hektara, dziś 47,6. Jego średnia głębokość to 2,7 metra. Piaszno jest jeziorem bezodpływowym, o średniej głębokości 1,3 metra. Wełmickie, przeciwnie, ma odpływ i leży w północnej części Obniżenia Tymienickiego.
Część gminy leży w dwóch obszarach chronionego krajobrazu. To forma ochrony słabsza niż rezerwat czy park narodowy: nie zamyka terenu, ale ogranicza sposób jego zagospodarowania.
Obszar „Dolina Bobru" obejmuje dolinę rzeki na odcinku od Żagania po okolice Krosna Odrzańskiego i rozciąga się na siedem gmin, w tym Bobrowice. Chroni różnorodność biologiczną siedlisk doliny Bobru. Jego powierzchnia to około 11,9 tysiąca hektarów.
Obszar „Bronków-Janiszowice" leży w całości w gminie Bobrowice i liczy 3 434,52 hektara. Chroni cieki, mokradła i torfowiska — w tym Jezioro Janiszowice wraz z roślinnością torfowiskową. Ustanowiono go rozporządzeniem nr 3 Wojewody Lubuskiego z 17 lutego 2005 roku.
Na terenie leśnictwa Bobrowice ustanowiono dwa użytki ekologiczne. „Bobrowy Las" zajmuje 3,52 hektara, a „Dachów" — 13,32 hektara. Użytek ekologiczny chroni pozostałości ekosystemów o znaczeniu przyrodniczym: oczka wodne, kępy drzew, bagna i torfowiska, które nie zmieściły się w większych formach ochrony.
Doliny Bobru dotyczy specjalny obszar ochrony siedlisk „Dolina Dolnego Bobru" o kodzie PLH080068, ustanowiony rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z 13 kwietnia 2022 roku. Obszar liczy 1 730,05 hektara i składa się z dwóch powiązanych funkcjonalnie enklaw. Nadleśnictwo Brzózka opisuje jego zasięg jako ciągnący się od Żagania do Dychowa.
Formalny zasięg tego obszaru w granicach gminy: [DO WERYFIKACJI]
Warto natomiast wiedzieć, czego tu nie ma. Obszary „Dolina Bobru" i „Bronków-Janiszowice" bywają w serwisach mapowych opisywane jako Natura 2000 — to nieprawda. Obie są obszarami chronionego krajobrazu, czyli inną kategorią prawną, ustanawianą przez samorząd województwa, a nie w ramach sieci europejskiej.
Z obszarem chronionego krajobrazu „Dolina Bobru" Lasy Państwowe wiążą pięć gatunków chronionych: bobra europejskiego, wydrę, trzeplę zieloną, jelonka rogacza i kozę złotawą — niewielką rybę dorastającą do dziesięciu centymetrów.
Faunę gminy Studium opisuje jako typową dla Pojezierza Lubuskiego. W drzewostanach pojawiają się szkodniki sosny: brudnica mniszka, barczatka i sosnówka. Roślinność torfowiskowa Jeziora Janiszowice jest przedmiotem ochrony obszaru „Bronków-Janiszowice".
Średnia temperatura stycznia wynosi minus jeden stopień Celsjusza, lipca — 18,1 stopnia. Roczna suma opadów sięga 600 milimetrów. Przez ponad połowę roku wieją wiatry z sektora zachodniego.
Materiały turystyczne przypisują niekiedy gminie Bobrowice rezerwat przyrody „Dębowiec". Rezerwat istnieje, ale leży w gminie Gubin, w zasięgu Nadleśnictwa Gubin. Zajmuje 9,39 hektara i chroni ekosystem lasu dębowo-sosnowego ze starodrzewem w wieku od dwustu do dwustu pięćdziesięciu lat.
Na terenie gminy Bobrowice nie ustanowiono rezerwatu przyrody ani parku krajobrazowego.